CIA belgeleri: Bin Ladin "nükleer saldırı" peşindeymiş

ABD’nin dış istihbarat kurumu CIA tarafından Cuma günü gizliliği kaldırılarak yayımlanan belgelere göre, ABD istihbarat yetkilileri, 11 Eylül saldırılarından yaklaşık üç yıl önce dönemin ABD Başkanı Bill Clinton ve yönetimini, Usame bin Ladin’in içinde “patlayıcılarla dolu” bir uçakla bir Amerikan kentine saldırı düzenlemeyi planladığı konusunda uyardı.

11 Eylül saldırılarının 25. yıl dönümü öncesinde yayımlanan belgeler, ABD istihbarat kurumlarının saldırılardan önceki yıllarda bin Ladin ve El Kaide’nin ABD topraklarında saldırı düzenleme niyetine ilişkin üst düzey yetkililere defalarca uyarı gönderdiğini gösterdi.

10 Eylül 1998 tarihli belge, “Bin Ladin’in Konumu ve Niyetleri” başlığını taşıyordu. Belge, Başkan’ın Günlük İstihbarat Brifingi’ne (PDB) erişimi bulunan üst düzey yönetim yetkilileri için hazırlandı. PDB, başkana ve sınırlı sayıdaki ulusal güvenlik yetkilisine sunulan en yüksek gizlilik derecesine sahip istihbarat belgeleri arasında yer alıyor.

Belgede bin Ladin’in saldırıyı nasıl gerçekleştirmeyi planladığına veya saldırının nerede düzenleneceğine ilişkin kesin istihbarat bulunmuyordu. Ancak bin Ladin’in dikkatini Washington’a çevirdiği belirtiliyordu.

Belge, ABD istihbaratının 11 Eylül 2001’de gerçekleştirilen belirli uçak kaçırma planını önceden bildiğini göstermiyor. Bunun yerine, bir uçağın ABD içindeki bir hedefe karşı kullanıldığı saldırı senaryosunun, saldırılardan yıllar önce istihbarat topluluğunun gündemine girdiğini ortaya koyuyor.

CIA 71 belgeyi yayımladı

Söz konusu belge, CIA’nin 11 Eylül saldırılarının 25. yıl dönümü dolayısıyla yayımladığı 71 belgeden oluşan koleksiyonun içinde yer aldı. Bu belgelerin 69’u ilk kez kamuoyuna açıklanıyor.

Belgeler, saldırılardan önceki yıllarda CIA’nin farklı ABD yönetimlerinde görev yapan üst düzey yetkililere bin Ladin ve El Kaide hakkında bir dizi uyarı gönderdiğini gösteriyor. Yalnızca 2001 yılında en az 18 başkanlık istihbarat brifinginde bin Ladin’in adı geçti.

Ancak önemli bir soru hâlâ yanıtlanmış değil: Clinton, 1998 tarihli belgeyi bizzat okudu mu veya belgenin içeriği hakkında doğrudan bir brifing aldı mı? Yayımlanan rapora göre bunun belirlenmesi mümkün olmadı.

Belge daha önce 11 Eylül Komisyonu raporunda bir “tehdit raporu” olarak anılmıştı. Ancak komisyon o dönemde bu bilgilerin Başkan’ın Günlük İstihbarat Brifingi’ni alan kişilere sunulan materyaller arasında bulunduğunu açıklamamıştı.

Bush’a sunulan 2001 tarihli belge

Yeni belgelerin yayımlanması, saldırılardan birkaç ay önce dönemin ABD Başkanı George W. Bush’a sunulan ve istihbarat tarihinde önemli bir yere sahip olan başka bir PDB’yi de yeniden gündeme getirdi.

6 Ağustos 2001 tarihli ve “Bin Ladin ABD’de saldırı düzenlemeye kararlı” başlığını taşıyan belgede, bin Ladin’in yıllardır ABD içinde saldırılar düzenlemeye çalıştığı ve El Kaide’nin ülkede militanları ile bir varlığının bulunduğu belirtiliyordu.

Ancak söz konusu belge, saldırıda kullanılacak dört uçağı, hedefleri veya saldırının zamanlamasını ortaya koyan operasyonel istihbaratı içermiyordu.

CIA’den “en büyük 11 Eylül analizi” açıklaması

CIA Direktörü John Ratcliffe, belgelerin saldırıların yıl dönümüyle aynı dönemde yayımlanmasına ilişkin açıklamasında, bunun CIA’nin 11 Eylül’le bağlantılı istihbarat analizleri konusunda yaptığı “en büyük belge açıklaması” olduğunu söyledi.

Jerusalem Post’a göre, belgelerin yayımlanması, 25 yıldır Washington’da tartışılan temel bir soruyu yeniden gündeme getirebilir: Başarısızlık, istihbarat kurumlarının mevcut bilgileri zamanında bir araya getirememesinden mi kaynaklandı, yoksa siyasi liderler ile ulusal güvenlik kurumlarının biriken uyarılara karşı yeterince güçlü adım atmamasından mı?

11 Eylül Komisyonu’nun değerlendirmesi

11 Eylül Komisyonu, başarısızlığın tek bir kurumun sorumluluğunda olmadığı sonucuna vardı. Komisyona göre süreçte kurumlar arasındaki koordinasyon eksikliği, operasyonel istihbaratın yetersizliği ve “hayal gücü eksikliği” dahil olmak üzere birden fazla faktör etkili oldu.

CIA de yıllar boyunca yaptığı açıklamalarda, çok sayıda uyarı işaretinin El Kaide’nin ABD’ye saldırı arayışında olduğunu gösterdiğini vurguladı. Ancak kurum, 11 Eylül’den önce saldırının zamanını ve yerini, önlenmesini mümkün kılacak kesinlikte ortaya koyan bir istihbarata sahip olmadığını savundu.

Belgeler, 19 El Kaide mensubunun dört yolcu uçağını kaçırarak yaklaşık 3 bin kişinin ölümüne yol açmasından yıllar önce, bin Ladin’in takipçilerinin bir uçağı kullanarak bir Amerikan kentine saldıracağı senaryosunun gizli istihbarat sistemi içinde zaten yer aldığını ve ABD hükümetinin en üst kademelerine kadar ulaştığını gösteren yeni bir tarihsel kayıt ortaya koyuyor