İlham Ahmed MERİ Forumu'nda Konuştu: Kürt Haklarında Anayasal Güvence Çağrısı

Toplantıda söz alan Suriye Halk Meclisi Dış İlişkiler Komitesi Üyesi İlham Ahmed, Suriye tarihinde ilk kez Kürt dili, kültürü ve varlığının resmi düzeyde tanınmasının oldukça önemli ve tarihi bir başarı olduğunu vurguladı. Ancak kazanılan bu hakların pratik sahada eksiksiz biçimde uygulanması noktasında hala ciddi aksaklıkların ve uyum sorunlarının yaşandığı ifade edildi.

Yayınlanan cumhurbaşkanlığı kararnamesinin uygulama aşamasında olduğu hatırlatılırken, özellikle Kürtçe eğitim hakkına dair çerçevenin pratik adımlar açısından henüz tam bir yetkinliğe ulaşmadığı belirtildi. Kararnamenin Kürt halkının tüm hak beklentilerini karşılamakta eksik kaldığını savunan Ahmed, kararların sahada doğru bir mekanizmayla işletilmesi gerektiğini dile getirdi. Suriye’de kalıcı bir barış ve istikrar ortamının kurulabilmesi adına mevcut idari ve hukuki çerçevenin pratikteki karşılığının güçlendirilmesi gerektiği açıkça ifade edildi.

Anayasal Güvence

Suriye’nin geleceğinde tüm bileşenlerin haklarının teminat altına alınabilmesi için geçici kararnamelerden ziyade güçlü anayasal güvencelere ihtiyaç duyulduğu vurgulandı. Ülkenin idari yapısına ilişkin değerlendirmelerde bulunan Ahmed, katı merkeziyetçi yönetim anlayışının gelecekte yeni çatışmalara ve anlaşmazlıklara zemin hazırlayabileceği uyarısında bulundu. Bu doğrultuda Suriye toplumunu oluşturan tüm etnik ve dini grupların kendi haklarını koruyabileceği, adil ve kapsayıcı yeni bir anayasa metninin hazırlanması gerektiği ifade edildi.

Ülkedeki gerilimlerin ve uyum sürecinde yaşanan engellerin temel sebeplerinden biri olarak toplumda varlığını sürdüren bağnazlık, şovenist zihniyet ve ırkçı yaklaşımlar gösterildi. Söz konusu olumsuz zihniyetin hem yerel bazı aktörler hem de Suriye’nin iç istikrarını bozmayı hedefleyen bölgesel dış güçler vasıtasıyla canlı tutulduğuna dikkat çekildi. Bu toplumsal ayrışmaların giderilmesi ve gerçek anlamda bütünleşmenin sağlanabilmesi için devlet idaresinin nefret söylemine karşı tavizsiz durması ve ortak vatandaşlık hukukunu güçlendirmesi şart görülüyor.

Bunun yanı sıra entegrasyon sürecinin başarıya ulaşabilmesi için yerel halkın kendi bölgelerini yönetme hakkına saygı duyulması ve diplomalar ile eğitim hakları gibi temel konuların resmiyete kavuşturulması gerektiği kaydedildi. Efrin ve Serêkaniyê gibi alanlardan yerlerinden edilmiş kişilerin güvenli ve onurlu bir şekilde evlerine dönüşlerinin sağlanması da yeni Suriye projesinin temel taşlarından biri olarak değerlendirildi.

Gelecek Vizyonu

Erbil’de gerçekleştirilen forumda, bölgesel liderlerin ve uluslararası toplumun Suriye’deki istikrar sürecine sunabileceği katkılar da geniş bir çerçevede tartışıldı. Kürdistan Bölgesi idaresinin ve uluslararası koalisyon unsurlarının Şam ile yürütülen temaslarda üstlendiği yapıcı rolün önemine dikkat çekildi. Suriye’nin birliğine hizmet eden, toplumsal barışı esas alan ve kalkınmayı hedefleyen bir entegrasyon modelinin tüm Ortadoğu dengeleri açısından belirleyici olacağı belirtildi.

Gelecek döneme ilişkin beklentiler paylaşılırken, ortaklık anlayışının bürokrasiden sahadaki askeri ve idari yapılanmalara kadar her alanda hissedilmesi gerektiği ifade edildi. Suriye’nin tüm ulusal bileşenlerinin kendi kimlikleriyle eşit yurttaşlar olarak temsil edildiği bir devlet yapısının inşası, hem iç çatışmaların tamamen bitirilmesi hem de ülkenin uluslararası alanda yeniden entegre olması için yegane yol olarak öne çıkıyor.