Britanya’nın parçalanışını hiçbir şey durduramaz

İngiltere’de son yıllarda art arda yaşanan siyasi krizler, ekonomik durgunluk, göç tartışmaları ve kimlik çatışmaları artık ülkenin bütünlüğünü tehdit eden yapısal bir çözülme süreci olarak tartışılıyor. İngiliz düşünce platformu UnHerd’de yayımlanan “Britanya’nın parçalanışını hiçbir şey durduramaz” başlıklı analizde, Britanya’nın artık geri döndürülmesi zor bir parçalanma sürecine girdiği savunuluyor. Yazıda, yalnızca Westminster siyasetinin değil, “Britanya fikrinin” de çözülmeye başladığı ileri sürülüyor.

Analize göre Başbakan Keir Starmer, “Britanya’yı yeniden ayağa kaldırma” vaadiyle iktidara gelmiş olsa da, bugün modern İngiliz tarihinin en düşük popülerlik oranlarından biriyle karşı karşıya. Yazı, Starmer’ın siyasi kariyerinin iki büyük toplumsal travma arasında sıkıştığını belirtiyor: Southport’taki bıçaklı saldırı ve ardından Golders Green’de yaşanan gerilimler. Bu olayların ardından İngiltere’nin birçok bölgesinde Birlik Bayrağı’nın (Union Jack) artık bir “ulusal birlik sembolü”nden çok kimliksel savunma refleksi olarak kullanılmaya başlandığı vurgulanıyor.

Metinde dikkat çeken noktalardan biri, İngiltere’nin giderek Kuzey İrlanda’daki eski mezhepsel ayrışmaları andıran bir atmosfere sürüklendiği iddiası. Yazar, Londra’nın bazı bölgelerinde oluşan psikolojik iklimi anlatırken, “İngiltere’nin sakin banliyölerinde bile artık Shankill Road’un bir simülasyonu oluşuyor” ifadesini kullanıyor. Bu benzetme, özellikle etnik ve kültürel kutuplaşmanın gündelik yaşamın parçası hâline geldiği düşüncesine dayanıyor.

UnHerd analizine göre sorun yalnızca ekonomi ya da hükümet başarısızlığı değil. Yazı, Britanya’nın ortak kimlik duygusunu kaybetmeye başladığını savunuyor. Özellikle Brexit sonrasında İngiliz toplumunun “Leave” ve “Remain” şeklinde iki ayrı siyasal-kültürel kampa bölündüğü, bunun da geleneksel muhafazakâr-işçi sınıfı siyasetini dağıttığı belirtiliyor. Benzer bir değerlendirme son günlerde Amerikan basınında da yapıldı. The Washington Post, İngiltere’nin artık “yönetilemeyen bir ülkeye” dönüştüğünü yazarken, Brexit sonrası hiçbir başbakanın toplumsal parçalanmayı kontrol altına alamadığını aktardı.

Analizde, göç meselesinin de Britanya’daki kırılmayı hızlandırdığı savunuluyor. Özellikle hızlı demografik değişimin İngiliz toplumunda “yerinden edilme hissi” yarattığı ileri sürülüyor. UnHerd çevresindeki tartışmalarda, 2070’lere doğru beyaz İngiliz nüfusunun azınlığa düşebileceği yönündeki öngörülerin sağ siyasette ciddi kaygılar yarattığı görülüyor.

Yazı aynı zamanda Nigel Farage ve Reform UK gibi yükselen sağ-popülist hareketlerin bile bu çözülmeyi durduramayacağını savunuyor. Çünkü mesele artık seçim kazanmanın ötesinde görülüyor. Analize göre Britanya devleti, toplumun farklı kesimleri arasında ortak aidiyet üretme kapasitesini kaybetmiş durumda. Bu nedenle hükümetler değişse de kriz sürüyor.

Son dönemde İngiliz entelektüel çevrelerinde sıkça dile getirilen “yönetilemeyen Britanya” kavramı da bu tartışmanın merkezinde yer alıyor. İngiliz basınında yayımlanan yorumlarda, seçim sisteminin artık gerçek toplumsal temsili yansıtmadığı ve hükümetlerin halkın geniş kesimlerinden demokratik meşruiyet alamadığı belirtiliyor.

Britanya’daki ekonomik tablo da bu çözülmenin temel nedenlerinden biri olarak gösteriliyor. Son yıllarda üretim kapasitesinin zayıflaması, Londra merkezli finans ekonomisinin ülkenin geri kalanını yoksullaştırdığı yönündeki eleştiriler ve kamu hizmetlerindeki çöküş, özellikle kuzey İngiltere’de büyük bir öfke yaratmış durumda. UnHerd’de yayımlanan başka bir analizde, finansallaşmanın İngiltere’nin sanayi yapısını çökerttiği ve ülkeyi “kırılgan bir ekonomiye” dönüştürdüğü savunuldu.

Bazı yorumcular ise Britanya’daki asıl kırılmanın “iki ayrı ülke” oluşması olduğunu düşünüyor. Bir tarafta kurallara uyan, vergi veren ve sistem içinde yaşamaya çalışan “resmî Britanya”; diğer tarafta ise devlet otoritesinin zayıflığından yararlanan paralel yapılar. UnHerd’de yayımlanan başka bir yazıda buna “iki katmanlı Britanya” deniliyor.

Tüm bu tartışmaların merkezinde ise şu soru bulunuyor: Brexit gerçekten Britanya’yı güçlendirdi mi, yoksa çözülme sürecini hızlandırdı mı? UnHerd çevresindeki birçok analiz, Brexit’in “egemenliği geri alma” söylemiyle başladığını ancak bugün ülkenin çok daha parçalı, daha öfkeli ve daha kırılgan bir yapıya sürüklendiğini savunuyor.

Ortaya çıkan tablo, yalnızca bir hükümet krizinden ibaret görünmüyor. Tartışılan şey artık doğrudan Britanya’nın geleceği. İngiltere, İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda’dan oluşan yapının önümüzdeki yıllarda nasıl ayakta kalacağı sorusu, artık yalnızca marjinal çevrelerin değil, ana akım İngiliz siyasetinin de temel gündemlerinden biri hâline gelmiş durumda.