İsrail'in Gölgesinde Almanya: Almanya Neden Uluslararası Arenada Yalnızlaşıyor?

Gazze savaşı ve İsrail'e verilen koşulsuz destek, Almanya'nın onlarca yıl boyunca inşa ettiği uluslararası meşruiyetini ciddi biçimde tartışmaya açtı. Son dönemde Batı medyasında art arda yayımlanan analizler, Berlin'in artık uluslararası hukukun seçici savunucusu olmakla suçlanan bir aktör olarak görüldüğünü ortaya koyuyor. Özellikle The New Arab'da yayımlanan Emad Moussa imzalı değerlendirme, Almanya'nın dış politikasında yaşanan dönüşümün küresel düzeyde nasıl algılandığını sert ifadelerle ele alıyor.

İkinci Dünya Savaşı'nın ardından Almanya'nın dış politikası büyük ölçüde "tarihsel sorumluluk" anlayışı üzerine inşa edildi. Berlin yönetimi, Yahudi Soykırımı'nın yarattığı tarihsel yük nedeniyle İsrail'in güvenliğini devlet politikalarının merkezine yerleştirdi. Ancak Gazze'de yaşanan gelişmeler sonrasında bu yaklaşım, birçok ülkede farklı bir anlam kazanmaya başladı.

Eleştirilerin odağında Almanya'nın uluslararası hukuka ilişkin söylemi ile uygulamaları arasındaki çelişki bulunuyor. Berlin yönetimi, Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik saldırılarında uluslararası hukuku ve egemenlik ilkesini güçlü biçimde savunurken, İsrail'in Gazze operasyonları konusunda aynı hassasiyeti göstermemekle suçlanıyor. Bu durum, özellikle Küresel Güney ülkelerinde Almanya'nın "çifte standart" uyguladığı yönündeki algıyı güçlendiriyor.

Son aylarda Almanya'nın İsrail'e silah ihracatını sürdürmesi, diplomatik desteğini koruması ve uluslararası platformlarda Tel Aviv lehine sergilediği tutum da tartışmaların merkezinde yer alıyor. İnsan hakları örgütleri ile çok sayıda akademisyen, Berlin'in bu politikalarının ülkenin yıllardır savunduğu "insan hakları temelli dış politika" anlayışıyla bağdaşmadığını savunuyor.

Analizlerde dikkat çeken bir diğer nokta ise Almanya'nın küresel itibarıyla ilgili. Uzun yıllar boyunca demokrasi, hukukun üstünlüğü ve uzlaşmacı diplomasiyle özdeşleşen ülkenin, bugün birçok uluslararası tartışmada savunma pozisyonuna düştüğü belirtiliyor. Özellikle Birleşmiş Milletler'deki oylamalar ve Uluslararası Adalet Divanı çevresinde yürüyen tartışmalar sırasında Berlin'in tutumu, Afrika, Asya ve Latin Amerika'daki birçok devlet tarafından eleştiriliyor.

Avrupa Birliği içerisinde de benzer gerilimler yaşanıyor. Gazze savaşı boyunca bazı Avrupa ülkeleri İsrail'e yönelik daha sert yaptırımlar ve diplomatik baskılar çağrısı yaparken, Almanya bu girişimlere mesafeli yaklaşmayı tercih etti. Bu durum, AB içinde ortak dış politika oluşturulmasını da zorlaştıran unsurlardan biri olarak değerlendiriliyor. Son günlerde İsrail ile Avrupa Birliği arasında yaşanan diplomatik gerilimler de bu kırılgan tabloyu daha görünür hale getirdi.

The New Arab'daki değerlendirme, Almanya'nın karşı karşıya olduğu sorunun yalnızca İsrail politikasıyla sınırlı olmadığını öne sürüyor. Yazıya göre mesele, Berlin'in uluslararası hukuk, insan hakları ve evrensel değerler konusunda inşa ettiği ahlaki otoritenin aşınmasıdır. Eğer Almanya aynı ilkeleri tüm krizlerde eşit biçimde uygulayamazsa, küresel düzeyde güvenilir bir norm belirleyici olma kapasitesini de kaybetme riskiyle karşı karşıya kalabilir.

Analize göre Berlin açısından en büyük tehlike, Avrupa içinde güçlü görünmeye devam ederken Avrupa dışındaki geniş coğrafyalarda siyasi meşruiyetini yitirmesi. Özellikle BRICS ülkeleri ve Küresel Güney'de yükselen yeni diplomatik dengeler düşünüldüğünde, Almanya'nın uluslararası dış politikasındaki tutarlılıkla da ölçülüyor.

Önümüzdeki dönemde Gazze savaşının seyri, Uluslararası Ceza Mahkemesi ve Uluslararası Adalet Divanı süreçleri ile Avrupa Birliği'nin İsrail'e yönelik olası yeni kararları, Berlin'in uluslararası konumunu doğrudan etkilemeye devam edecek. Almanya'nın tarihsel sorumluluğu ile evrensel hukuk ilkeleri arasında nasıl bir denge kuracağı ise küresel diplomasinin de yakından izleyeceği başlıklardan biri olmaya aday görünüyor.